Τι πίστευαν οι Αρχαίοι Πολιτισμοί για την Καρδιά
Οι περισσότεροι αρχαίοι πολιτισμοί πίστευαν πως η καρδιά ήταν η έδρα της νοημοσύνης, των συναισθημάτων και της ηθικής συνείδησης.
Για τους Αιγυπτίους ήταν το πολυτιμότερο όργανο. Πίστευαν πως εκεί κατοικούσε η συνείδηση και η μνήμη του ατόμου. Θεωρούσαν την καρδιά το κέντρο της ζωής και πηγή της ανθρώπινης σοφίας.
Οι Αρχαίοι Έλληνες στην πλειοψηφία τους πίστευαν πως ήταν το κέντρο της ψυχής. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε την καρδιά ως το κέντρο της ζωής και τον κεφαλικό εγκέφαλο απλώς ένα όργανο που βοηθούσε την ψύξη του αίματος. Οι Στωικοί πίστευαν πως στην καρδιά βρισκόταν το λογικό μέρος της ψυχής “Ηγεμονικόν” και πως από εκεί ξεκινούσε το πνεύμα που εξαπλωνόταν στο σώμα. Ο Ιπποκράτης και ο Πλάτωνας ήταν από εκείνους που υποστήριζαν πως η νοημοσύνη βρισκόταν στον κεφαλικό εγκέφαλο.
Στην Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική και Φιλοσοφία η καρδιά δεν είναι μόνο μία αντλία αλλά ο κυβερνήτης του σώματος.
Οι Μεσοποτάμιοι και οι Εβραϊκοί λαοί πίστευαν πως η καρδιά ήταν το όργανο που χρησιμοποιούσε ο άνθρωπος για να πάρει αποφάσεις.
Ο Εγκέφαλος της Καρδιάς
Όταν ξεκινά η ζωή μας, ως έμβρυα, η καρδιά μας αρχίζει να χτυπά πριν καν σχηματιστεί ο εγκέφαλος. Λειτουργεί πριν από οποιοδήποτε άλλο όργανο και είναι το μόνο που δουλεύει ανεξάρτητα από οποιοδήποτε άλλο. Συνδέεται και με τα δύο συστήματα του αυτόνομου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ), το παρασυμπαθητικό και το συμπαθητικό. Είναι ένας ακόμα εγκέφαλος/νους στο σώμα μας. Επιστημονικά τεκμηριωμένα, έχει ξεχωριστή νοημοσύνη από αυτήν του κεφαλιού και του εντέρου. Ενώ η επικοινωνία μεταξύ τους είναι μοναδική και ισχυρή, αφού ανταλλάσσουν “μηνύματα” και μπορούν να επηρεάσουν ο ένας τον άλλον. Η καρδιά έχει ικανότητα μάθησης, κατανόησης και επίλυσης προβλημάτων, συχνά συνδεδεμένη με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες.
Μέσα από όλη αυτή τη γνώση παύει να είναι μόνο η βασική αντλία κυκλοφορίας του αίματος σε ολόκληρο το σώμα. Είναι ένας από τους κεντρικούς επεξεργαστές νοημοσύνης του σώματός μας που μας φέρνει σε επαφή με τα συναισθήματα μας και τον ανώτερο εαυτό μας.
Σημαίνει άραγε πως μπορούμε να “ρυθμίσουμε” με απλές τεχνικές τα συναισθήματα μας; Η επιστήμη λέει πως αναμφισβήτητα μπορούμε, βεβαίως με την συμβολή πιο περίπλοκων λειτουργιών του σώματός μας.
Κάποιες φορές σκέφτομαι πόσο τυχεροί μπορούμε να νοιώθουμε με όλη αυτή την εξαιρετική γνώση για το σώμα μας. Καθώς οι ανακαλύψεις δείχνουν πόσο μοναδικό είναι. Από τον τρόπο που είναι “σχεδιασμένο” μέχρι τον τρόπο που λειτουργεί, η αξία δείχνει να είναι ανεκτίμητη. Είναι η γνώση που μας δίνει τον έλεγχο πολλών λειτουργιών στο σώμα μας που μέχρι τώρα θεωρούσαμε απίθανο να γίνει. Όπως για παράδειγμα την άμεση αλλαγή διάθεσης με μια και μόνο κίνηση ή σκέψη.
π.χ. Αν θέλετε να νιώσετε χαρούμενοι βάλτε ένα μολύβι/στυλό οριζόντια στο στόμα σας, σαν να το δαγκώνετε και κρατείστε το για 5 λεπτά. Παρατηρήστε τι άλλαξε.
ή κρατείστε ίσια την πλάτη σας επίσης για πέντε λεπτά και παρατηρήστε…τι άλλαξε;Πρόκειται για κινήσεις που ενεργοποιούν έναν ολόκληρο μηχανισμό ο οποίος εκκρίνει ορμόνες χαράς. Εξαιρετικό !!
Μερικά σημαντικά χαρακτηριστικά της Καρδιάς μας
Τις τελευταίες δεκαετίες η επιστήμη έκανε εξαιρετικές ανακαλύψεις στο πεδίο της λειτουργίας της καρδιάς μας αποκαλύπτοντας την πραγματική σημασία της. Μια ένδειξη για την μοναδικότητά της είναι ότι το ηλεκτρικό της πεδίο είναι 60 φορές ισχυρότερο από εκείνο του κεφαλικού εγκεφάλου. Ενώ το μαγνητικό της πεδίο είναι 5.000 φορές ισχυρότερο και μπορεί να ανιχνευτεί από απόσταση 3 μέτρων, παίζοντας σημαντικό ρόλο στην συναισθηματική επικοινωνία.
Όταν μιλάμε για το Ηλεκτρομαγνητικό πεδίο της καρδιάς αναφερόμαστε στην ενέργεια που παράγεται από την συνεχή δραστηριότητα του καρδιακού μυός. Κάθε ηλεκτρικό ρεύμα που ρέει παράγει γύρω του ένα μαγνητικό πεδίο.
Έχει 30 – 120 χιλιάδες νευρώνες ως ένα σύνθετο νευρωνικό δίκτυο με χαρακτηριστικά όπως: ικανότητα μάθησης, επιλογής, ρύθμισης και μνήμης.
Ένα εξαιρετικό παράδειγμα για την απόδειξη των ιδιοτήτων αυτών ήταν ένα κείμενο που διάβασα με την εξέλιξη μιας μεταμόσχευσης από άντρα μηχανόβιο που αγαπούσε τις κοτομπουκιές σε μια γυναίκα περίπου 60 χρονών. Λίγες μέρες μετά την εγχείρηση και αφού όλα πήγαιναν καλά με το μόσχευμα, η γυναίκα άρχισε να θέλει να φάει κοτομπουκιές ενώ ένιωσε μια περίεργη, για εκείνην, έλξη για τις μηχανές. Πόσο εξαιρετικό !!
Η καρδιά είχε μνήμες από τον δότη, ενώ συγχρόνως διαπιστώνουμε την ικανότητα της μάθησης και της επιλογής. Ενώ στην ικανότητα της ρύθμισης βλέπουμε πως προσαρμόζεται σε ένα καινούριο σώμα. Αυτά σε βιολογικό επίπεδο. Το ίδιο όμως γίνεται σε Νεύρο ψυχολογικό επίπεδο. Πως η δομή και η λειτουργία του εγκεφάλου/νοημοσύνης της καρδιάς σχετίζεται με τους μηχανισμούς της ανθρώπινης σκέψης και της συμπεριφοράς. Αποδεδειγμένα πια από έρευνες δεκαετιών του Ινστιτούτου HeartMath που θα δούμε και παρακάτω.
Βασικές λειτουργίες της είναι η εκδήλωση συναισθημάτων, η εξωτερική έκφραση των εσωτερικών μας καταστάσεων η οποία είναι απαραίτητη για την επικοινωνίας μας. Μπορεί να γίνει
- σωματικά (π.χ. με μια αγκαλιά, με χορό, με γυμναστική) ή
- λεκτικά (π.χ. “τώρα είμαι πολύ χαρούμενη/νος”, “νοιώθω θυμό” ή “νοιώθω ηρεμία”) με ποικιλία εκφράσεων σε κάθε είδος.
Μια άλλη είναι λειτουργία είναι η ικανότητα συσχέτισης, η γνωστική λειτουργία εντοπισμού σχέσεων ή αλληλεξαρτήσεων μεταξύ ανθρώπων. Πως τα συναισθήματα κυκλοφορούν και διαμορφώνονται σε μια σχέση ή σε μια ομάδα.
Ακόμα μία σημαντική λειτουργία του εγκεφάλου/νοημοσύνης της καρδιάς είναι οι Αξίες. Είναι οι βαθύτερες συναισθηματικές, ηθικές και πνευματικές αρχές που καθοδηγούν την ζωή ενός ανθρώπου.
Μέσα από χιλιάδες κλινικές και εργαστηριακές παρατηρήσεις τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά χρήσιμα για τον καθένα μας, αφού χρησιμοποιώντας αυτές τις γνώσεις και τα εργαλεία που παράχθηκαν, μπορούμε πραγματικά να αλλάξουμε την ζωή μας και να πάψουμε να νοιώθουμε έρμαια των καταστάσεων ή άλλων ανθρώπων
Πόσο σημαντική είναι η συνοχή/ συγχρονισμός στους εγκεφάλους μας
Όταν η καρδιά βρίσκεται σε συνοχή/συγχρονισμό με τον κεφαλικό εγκέφαλο και τον εντερικό εγκέφαλο τα συναισθήματά μας και οι σκέψεις μας, ισορροπούν και το αντίστροφο. Η επικοινωνία μεταξύ τους συντελείται μέσω του νευρικού συστήματος. Το νευρικό σύστημα στην περίπτωση του συγχρονισμού βρίσκεται σε αρμονία. Εκκρίνει ορμόνες που ευεργετούν το σώμα μας συνολικά και μας δίνουν αισθήματα ηρεμίας και ευεξίας. Το συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό (ΑΝΣ) σύστημα στέλνουν συνέχεια “μηνύματα” (ηλεκτρικά και χημικά σήματα μεταξύ νευρώνων) στον εγκέφαλο, προσπαθώντας να διατηρήσουν μια κατάσταση ισορροπίας (συγχρονισμού – συνοχής – ομοιόστασης) σε όλο το σώμα.
Ο συγχρονισμός των εγκεφάλων (Καρδιά, Έντερο, Κεφάλι) κάνουν το σώμα μας να βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας, χαλάρωσης και ασφάλειας.
Ισορροπία αυτόνομου συστήματος: Αν σκεφτείτε κάτι ή κάποιον που αγαπάτε, η καρδιά σας στέλνει “μήνυμα” στον εγκέφαλο και στο έντερο και νιώθετε ηρεμία. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ισορροπεί και οι τρεις εγκέφαλοι βρίσκονται σε συνοχή-συγχρονισμό. Το σώμα σας νοιώθει ασφάλεια και βρίσκεται σε κατάσταση που μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα.
Αντίδραση συμπαθητικού: Αν σκεφτείτε κάτι π.χ. που ερμηνεύετε πως πρέπει να είστε επιφυλακτικοί ή ότι έχετε χάσει τον έλεγχο, τότε με τον ίδιο τρόπο το σώμα σας θα μπει σε κατάσταση άγχους. θα αναλάβει το συμπαθητικό σύστημα και θα βάλει όλον τον οργανισμό σας σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Είναι η κατάσταση φυγής ή μάχης θεωρώντας πως επίκειται πραγματικός ή αντιληπτός κίνδυνος. Αυτό συνεπάγεται αυξημένος καρδιακός χτύπος, αυξημένος ρυθμός στην αναπνοή, εφίδρωση και περισσότερη αιμάτωση στα άκρα (έκκριση κορτιζόλης, αδρεναλίνης), ενώ για το έντερο σημαίνει αυξημένη δραστηριότητα, δυσφορία, εντερική διαταραχή κ.α.. Όλες οι δυνάμεις και η ενέργεια επικεντρώνονται στην κατάσταση εκτάκτου ανάγκης που σημαίνει πως το υπόλοιπο σώμα λειτουργεί με λιγότερες δυνάμεις από ότι πρέπει.
Φανταστείτε τώρα αυτό να συμβαίνει καθημερινά, με το χρόνιο άγχος. Λογικό φαίνεται και ακούγεται πως το σώμα θα αρρωσταίνει πιο εύκολα αφού η πόροι του είναι επικεντρωμένοι στο να αντιμετωπίσουν το καθημερινό άγχος μας.
Αντίδραση παρασυμπαθητικού: Όταν το σώμα μας ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό σύστημα, νιώθουμε συναισθηματικά μουδιασμένοι, απελπισμένοι, θλιμμένοι, αδιάφοροι κ.α. Το σώμα μας με τον ίδιο μηχανισμό (ηλεκτρικά και χημικά σήματα μεταξύ νευρώνων της καρδιά του κεφαλιού και του εντέρου) μπαίνει σε λειτουργία εξοικονόμησης ενέργειας. Προσπαθεί να προστατέψει το εσωτερικό μας. Χαλαρώνει έως και αδρανοποιεί το σώμα επιβραδύνοντας λειτουργίες του, μουδιάζει συναισθηματικά, ίσως αποκτά κριτική σκέψη , ίσως μπαίνει σε καταστολή ή έχει παρορμήσεις σε σχέση ανθυγιεινές τροφές.
Σπουδαία αποτελέσματα από το Ινστιτούτο HeartMath
Το ινστιτούτο HeartMath ασχολείται με την διερεύνηση της κατανόησης του ρόλου της καρδιάς, πέρα από τον ρόλο της ως αντλία του αίματος. Αποκαλύπτει πως η καρδιά είναι ένα κέντρο επεξεργασίας πληροφοριών που στέλνει πληροφορίες σε όλο το σώμα. Επιπλέον παρατηρεί πως επηρεάζει τον κεφαλικό εγκέφαλο.
Παρατήρησαν μια οργανική/βιολογική σύνδεση της καρδιάς με το κεφάλι.
Χρησιμοποιώντας μια μέτρηση που ονομάζεται Μεταβλητότητα Ρυθμού Καρδιάς (ΜΡΚ) όρισαν την συναισθηματική κατάσταση των ανθρώπων. Όταν η καρδιά βρίσκεται σε συνοχή/συγχρονισμό με το κεφάλι τότε ο ρυθμός αυτός, που εκφράζεται σε κυματομορφή, εμφανίζεται αρμονικός με καμπύλες. Στην αντίθετη περίπτωση η κυματομορφή έχει κορυφές και απότομες αλλαγές.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά χρήσιμη αποκάλυψη όπου μας δίνει την δυνατότητα να μπορούμε να επιλέξουμε την συναισθηματική μας κατάσταση εφόσον αυτό μπορεί να επηρεάσει και το υπόλοιπο σώμα μας.
Αυτές οι γνώσεις είναι μια καταπληκτική ευκαιρία για τον άνθρωπο να μπορέσει να συνδεθεί με το σώμα του, το συναίσθημά του και το πνεύμα του γιατί αυτή είναι η φυσιολογική λειτουργία του συστήματός μας ως ολότητα.
Για μια Υγιή Καρδιά
Για να κρατήσουμε την υγεία της καρδιάς μας και γενικότερα του σώματός μας, θα πρέπει να υπάρχει συνοχή/συγχρονισμός στους εγκεφάλους, άρα ισορροπία στο αυτόνομο νευρικό σύστημα. Αυτή η ισορροπία μπορεί να ξεκινήσει από τις σκέψεις μας και τα συναισθήματά μας.
Είδατε παραπάνω που είπαμε πως και οι εγκέφαλοι στέλνουν μηνύματα ο ένας στον άλλον. Δηλαδή αν νιώσω θυμό θα επηρεαστεί και ο κεφαλικός εγκέφαλος αλλά και ο εντερικός. Αν σκεφτώ κάτι που με θυμώνει θα αρχίσω να νιώθω θυμό και θα υπάρχει αντίδραση και στο έντερο. Το ένα επηρεάζει το άλλο. Τότε θα υπάρξει ανισορροπία και το σώμα μου θα μπει σε κατάσταση ανάγκης. Οι ορμόνες θα κάνουν ένα κακό χημικό “πάρτι” και θα νοιώθω παντού τον θυμό.
Από τη άλλη η ισορροπία θα μου δώσει σωστούς καρδιακούς παλμούς, καλύτερη αρτηριακή πίεση με αποτέλεσμα να μπορούμε να είμαστε πιο συγκεντρωμένοι, να σκεφτόμαστε πιο καθαρά, να λαμβάνουμε καλύτερες αποφάσεις ενώ μπορούμε να ρυθμίζουμε καλύτερα τα συναισθήματά μας σε συνεργασία με τις σκέψεις μας. Η συνοχή/συγχρονισμός είναι μια σπουδαία κατάσταση για να μπορέσει κανείς να ζήσει το βέλτιστο στο σώμα του, στο συναίσθημα και στο πνεύμα.
Επίτευξη Ισορροπίας- Πρακτικές εστιασμένες στην καρδιά:
Για να κρατήσετε την καρδιά σας υγιή μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κάποιες τεχνικές όπως να κάνετε πρακτικές ασκήσεις ευγνωμοσύνης.
Άσκηση
-
- Καθίστε 10 λεπτά κάθε μέρα κάπου ήσυχα και σκεφτείτε κάτι ή κάποιον για τον οποίο νοιώθετε ευγνωμοσύνη.
- Εισπνεύστε αργά και βαθιά μετρώντας μέχρι το 6 και εκπνεύστε πάλι μετρώντας έως το 6. Κρατήστε αυτόν τον ρυθμό καθ’όλη την διάρκεια της άσκησης
- Φανταστείτε ότι η ευγνωμοσύνη βρίσκεται στην καρδιά σας (ως αντικείμενο) και δώστε της ένα χρώμα.
- Τώρα κάντε το χρώμα ένα τόνο πιο έντονο. Με κάθε αλλαγή στον τόνο του χρώματος θα γίνεται και το συναίσθημα πιο έντονο.
- Κάντε το ίδιο 3 φορές και κάθε φορά δώστε την ένταση στο χρώμα και στο συναίσθημα που εσείς θέλετε.
- Μπορείτε να προσθέσετε ήχο. Ακόμα μπορείτε να ακουμπάτε και την καρδιά σας καθ’ όλη την διάρκεια της τεχνικής.
- Παρατηρείστε ποια είναι τώρα τα συναισθήματά σας και ποιες οι σκέψεις σας; Παρατηρήστε πως και πόσο διαφορετικά νιώθετε το σώμα σας;
- Παρατηρείστε το σε βάθος χρόνου. Πως αλλάζει η καθημερινότητά σας;
Με μια τόσο απλή τεχνική αλλάζουμε όλο μας το σώμα. Πως λοιπόν να μην θαυμάσουμε αυτή την γνώση, αυτές τις μοναδικές λειτουργίες του σώματός μας. Πόσο εξαιρετικά πλάσματα είμαστε. Όπως και όλη η φύση που μας περιβάλει, που επίσης έχει εκπληκτικούς μηχανισμούς επιβίωσης, δράσης και ύπαρξης.
Επικοινωνία με την καρδιά μας
Πολλές φορές μιλάμε “μέσα από την καρδιά μας” ή “με την καρδιά μας” όμως ίσως δεν το αντιλαμβανόμαστε γιατί συνήθως χρησιμοποιούμε φράσεις που υιοθετούμε από το περιβάλλον μας. Σαν “κληρονομιά”. Κάποιες άλλες θέλουμε να εμπιστευτούμε την καρδιά μας αλλά δεν γνωρίζουμε την διαφορά ανάμεσα στις λογικές μας σκέψεις και σε αυτό που λέει η καρδιά μας. Πότε μιλάει η καρδιά και πότε το κεφάλι;
Αρχικά παρατηρήστε πόσες από αυτές τις φράσεις, τις έλεγαν η μαμά, η γιαγιά, ο θείος, ο μπαμπάς. Tι σημαίνει για εσάς αυτό που μόλις είπατε. Το να παρατηρείτε τις λέξεις, φράσεις που χρησιμοποιείται και να ελέγχετε αν σας κάνουν νόημα ή σας εκφράζουν είναι μια σημαντική άσκηση/τεχνική. Πρώτον γιατί το σώμα σας, σας ακούει και δεύτερον γιατί να χρησιμοποιείται κάτι που δεν σας αντιπροσωπεύει; Αυτό επεμβαίνει στην προσωπικότητά σας και αν είναι κάτι που τελικά δεν σας εκφράζει, μπορεί και να σας μπλοκάρει, σε κάτι που προσπαθείτε να αλλάξετε/κάνετε.
Για να μπορέσετε να διακρίνετε πότε μιλάτε από την καρδιά, δείτε και ακούστε τον εαυτό σας πόσες φορές μέσα στην ημέρα χρησιμοποιεί φράσεις με λέξεις που περιγράφουν συναίσθημα ή την αναφέρουν ; Ή μπορεί ακόμα και να την ακουμπάτε ή να την δείχνετε.
Σε κάθε περίπτωση έχετε επαφή με την καρδιά σας και εκείνη έχει επαφή με τον κεφαλικό εγκέφαλο και τον εντερικό και μεταφέρει αντίστοιχα νευρικά σήματα.
Μιλήστε στην καρδιά σας και θα σας απαντήσει
Μια επί σκοπού επαφή με την καρδιά σας: Καθίστε κάπου ήσυχα, αναπνεύστε 5 φορές αργά χαλαρά και βαθιά. Aπευθυνθείτε στην καρδιά σας είτε ρωτώντας την κάτι, είτε μιλώντας της γλυκά. Καθώς κάνετε όλα αυτά τότε ακριβώς έχετε επικοινωνία με την καρδιά σας. Αν είστε σε συνειδητότητα θα την ακούσετε να σας απαντά.
Συνειδητότητα είναι η κατάσταση επίγνωσης του εαυτού, των σκέψεων, των συναισθημάτων και του περιβάλλοντος που επιτρέπει τον έλεγχο των αντιδράσεων και την αυτοαξιολόγηση. Βασικά της στοιχεία: η επίγνωση, η παρουσία, έλεγχος, ο αυτοέλεγχος και ενσυνειδητότητα.
Συνοχή και συγχρονισμός για την Καρδιά μας, το πρώτο όργανο που ολοκληρώνεται στην έναρξη της ζωή μας. |
Πηγές και Πληροφορίες:
Internet: Αριστοτέλης – Περί Ζώων Μορίων & Περί Ψυχής
Internet: Ιπποκράτης – Περί Ιερής Νόσου
Βιβλίο: Doc Childre, Howard Martin, Deborah Rosman, Rollin McCraty (HeartMath) — “Η Νοημοσύνη της Καρδιάς – Ακολουθώντας το Μονοπάτι της”, Εκδόσεις “Η Τέχνη της Ζωής”, 2019
Βιβλίο: Dr. Joe Dispenza — “Becoming Supernatural”, Εκδόσεις: Key Books, 2017
Βιβλίο: Grant Soosalu, Marvin Oka — “mBraining – Using your multiple brains to do cool stuff”, mBIT International Pty Ltd., 2017
Internet: Διεθνώς πιστοποιημένος mBIT (multiple Brain Integration Techniques) Trainer στην Ελλάδα
Βιβλίο: Philippe Dransart – “Η Αρρώστια προσπαθεί να με γιατρέψει”, Πρωτότυπος τίτλος “La maladie cherche a me guérir” , Εκδόσεις “ΑΙΩΡΑ”, 2010
Βιβλίο: “The Brains way of Healing” – Norman Doidge, M.D.
Βιβλίο: “Becoming Supernatural – Dr Joe Dispenza
Σημαντική Σημείωση: Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αποτελεί, ούτε υποκαθιστά, ιατρική συμβουλή, διάγνωση, θεραπεία ή ψυχολογική υποστήριξη. Για οποιοδήποτε θέμα υγείας ή ψυχικής ισορροπίας, συμβουλευτείτε πάντα έναν εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας ή ψυχολόγο. Μην αγνοήσετε ποτέ την επαγγελματική ιατρική συμβουλή λόγω κάποιου κειμένου που διαβάσατε εδώ.
